Joseph Stiglitz - Can we make a globalization that works?

စီးပြားေရး ႏိုဗယ္္ဆုရွင္၏ Globalization, အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ မေအာင္ျမင္ေသာ စီးပြားေရးဗ်ဴဟာမ်ား၊ အာဆီယံႏိုင္ငံမ်ား ႏွင့္ BRICS အေပၚ စိတ္၀င္စားစရာ အတိုခ်ဳပ္ သံုးသပ္ခ်က္။

စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ ရာဇ၀င္ (၂)

ခရစ္ႏွစ္ ၁၆၀၀ ခန္႔မ်ားတြင္ နယ္သာလန္သည္ အျခား ဥေရာပ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံမ်ား ၏ အရိပ္ နီးပါး စီးပြားေရး စူပါ ပါ၀ါ ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့သည္။ နယ္သာလန္ သည္ ပထ၀ီအားျဖင့္ ေသးငယ္ေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးထက္ အျခား လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ရပ္တည္ႏိုင္သည္။ ထို ရာႏွစ္မ်ားတြင္ နယ္သာလန္ သည္ ကမၻာ့ ေရလမး္ေၾကာင္းခရီးကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕ေတာ္ Amsterdam သည္ ထိုရာစုႏွစ္မ်ားတြင္ ကမၻာ့အေရးႀကီးဆံုး ဆိပ္ကမ္းတခု ျဖစ္ခဲ့သည္။  ဒတ္ခ်္ လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ခရစ္ႏွစ္ ၁၆၀၀ ခန္႔က ပင္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ သို႔ေရာက္ရွိခဲ့ၾကသည္။ ၁၆၂၄ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္တြင္ New Amsterdam ကို စတင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည္႕ အျပင္ Manhattan ဆိုသည္မွာလည္း ဒတ္ခ်္ ဘာသာစကားပင္ျဖစ္သည္။ နယ္သာလန္ ႏိုင္ငံ တိုးတက္မႈႏႈန္း၏ အဓိက အေျခခံမွာ ဘာသာေရး အစြန္းေရာက္ လူအနည္းစုမ်ားအေပၚ သူတို႔၏ သည္းခံသေဘာထားေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ သူတို႔သည္ ဘာသာေရး ပဋိပကၡမ်ားမွ ေရွာင္ရွားႏိုင္ခဲ့သည္႔အျပင္ ဘာသားေရးအရ ညွင္းဆဲႏွိပ္စက္ျခင္းကို ခံရသည္႕  တျခား ဥေရာပ ႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ နယ္သာလန္ ႏိုင္ငံသို႔ တိမ္းေရွာင္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုႏွိပ္စက္ ညွင္းဆဲ ခံရသူမ်ားတြင္ ေပၚတူဂီ၊ စပိန္ ႏွင့္ ျပင္သစ္ ႏိုင္ငံမ်ားမွ ဂ်ဴးမ်ား ႏွင့္ ပရိုတက္စတာမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ႏိုင္ငံေရး အာဏာရွိေသာ စီးပြားေရး အက်ိဳးသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ားမွာ ရွိေနခဲ့ၿပီး တျခား ဥေရာပ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ရွိေသာ ဘုရင္ ႏွင့္ ၿမိဳ႕သူႀကီးမ်ားက ခ်ဳပ္ကိုင္ထာေသာ အက်ိဳးစီးပြားႏွင့္ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္ေနသည္။ နယ္သာလန္ ႏိုင္ငံသည္ ၁၆၀၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ သိပၸံ ႏွင့္ အႏုပညာ ဗဟို႒ာန ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံသည္ ၁၆၈၈ ခုႏွစ္ တြင္ Glorious Revolution ေခၚဆိုသည္႔ အဆံုးသတ္ သြားေသာ ျပည္တြင္းစစ္ရွည္ႀကီးတစ္ခု အပါအ၀င္ သူတို႔၏ ကိုယ္ပိုင္ ဘာသာေရးစစ္ပြဲမ်ား ရွိခဲ့သည္။ ဘုရင့္၏ အာဏာသည္ The Bill of Rights ႏွင့္  ပါလီမန္လႊတ္ေတာ္ ျဖင့္ ေပါင္းစပ္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္။ နယ္သာလန္မွ ဘုရင္ အား ေခၚေဆာင္ၿပီးေနာက္ ႏိုင္ငံႏွစ္ႏိုင္ငံသည္ ဘံု ဘုရင္စနစ္ ကာလ တခုရွိခဲ့သည္။ ထိုႏိုင္ငံ ႏွစ္ခု ရပ္တည္ၿပီးေနာက္ ၁၇၀၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ နယ္သာလန္ ႏွင့္ ၿဗိတိန္ ႏိုင္ငံတို႔သည္ ဦးေဆာင္အင္းအားစု အေနျဖင့္ တိုးတက္လာသည္။ ႀကီးမားတဲ့ ျပည္တြင္း ေစ်းကြက္အျဖစ္သို႔ ဖန္းတီးေပးေသာ အဂၤလန္ ႏွင့္ စေကာ့တလန္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ပူးေပါင္းမႈသည္ ပထမ အေၾကာင္းအရင္း တစ္ခုျဖစ္သည္။ ဒုတိယ အေနျဖင့္ ကုန္သြယ္ေရး ကို တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္ေသာ မ်ားစြာေသာ တူေျမာင္း ႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ေရယာဥ္မ်ားေႀကာင့္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ ၿဗိတိန္ အထက္တန္းစား လူတန္းလႊာမ်ားသည္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသို႔ ပိုၿပီး တိုက္ရိုက္ ၀င္လာၾကၿပီး စတိုင္မတ္မတ္ ဗိုလ္ေက်ာ့ေက်ာ့ အစား ကုန္သြယ္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပိုၿပီး ထဲထဲ၀င္၀င္ လုပ္ကိုင္လာၾကသည္။ ႏိုင္ငံ၏ အာဏာသည္ အဓိကအားျဖင့္ ေရတပ္ အာဏာေပၚတြင္ မွီခိုထားၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ကိုလိုနီ ႏိုင္ငံမ်ား အေပၚ မွီခိုလာၾကသည္။ ကမၻာ့ ပထမဆံုး ႏိုင္ငံတကာ ကုမၸဏီ ႏွစ္ခုျဖစ္သည္႔ အေရွ႕အိႏၵိယ ကုမၸဏီမ်ားသည္ နယ္သာလန္ ႏွင့္ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ျဖစ္သည္။ ကုမၸဏီမ်ားတြင္ လြတ္လပ္စြာ ေရာင္း၀ယ္ႏိုင္ေသာ အစုရွယ္ယာမ်ားႏွင့္ ကန္႕သတ္ တာ၀န္ယူမႈတို႔ ပါ၀င္ခဲ့ၿပီး ထိုအရာမ်ားသည္ စေတာ့ ရွယ္ယာ ကုမၸဏီမ်ား ျဖစ္တည္မႈ အတြက္ အဓိက အေျခခံ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထို ကုမၸဏီမ်ားမွ တဆင့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ကိုလိုနီႏိုင္ငံမ်ားမွ ရရွိခဲ့ေသာ ကုန္ပစၥည္းမ်ားသည္ ဥေရာပ ႏိုင္ငံမ်ား၏ သံုးစြဲမႈ ပံုစံအသစ္ ႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈတို႔ကို အစဥ္ ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ထိုကုန္ပစၥည္းမ်ားတြင္  ၀ါဂြမ္း၊ ပိုးထည္၊ သၾကား၊ ငရုတ္ေကာင္း၊ လက္ဖက္ရည္၊ ေကာ္ဖီ ႏွင့္ ေဆးရြက္ အစရွိသည္တို႔ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ၀ါဂြမ္းသည္ အလြန္ကို အေရးပါခဲ့ၿပီး ပထမ စက္မႈေတာ္လွန္ေရး၏ အဓိက အေျခခံ ကုန္ႀကမ္းၿဖစ္လာခဲ့သည္။

ၿဗိတိန္မွ ပထဆံုး အဂၤါရပ္ ထို႔ေနာက္ အေမရိကန္တြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ထူေထာင္ရာတြင္ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးေသာ ေျမပိုင္ဆိုင္မႈ ဥေပေဒကို ထူေထာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ထိုအေတြးအေခၚကို အဓိကေဖာ္ေဆာင္ခဲ့သူမွာ လြတ္ေျမာက္ေရးႏွင့္  ဒႆနပညာ ကို အေျခခံယူထားသည့္ ၿဗိတိသ ွ်လူမ်ိဳး John Locke (1632-1704) ပင္ ျဖစ္သည္။ သူသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ အာဏာကို ကန္႔သတ္ရန္ ႏွင့္ လူသားတိုင္းဟာ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးရွိသည္ကို အေလးထားေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို အခြင့္အေရးမ်ား ထဲက တစ္ခုသည္ ေျမပိုင္ဆိုင္မႈျဖစ္ၿပီး ထိုအရာကို ကာကြယ္ေပးမႈသည္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အေရးႀကီးဆံုး တာ၀န္ျဖစ္သည္ဟု “Goverment has no other end but the preservation of property” ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဒႆနပညာရွင္မ်ား၏ အေတြးအေခၚမ်ားသည္ အဆင့္ဆင့္ တိုးပြားလာသည္။ ေနာက္တေယာက္မွာ ၿဗိတိသ ွ်သိပၸံ ပညာရွင္ Issac Newton(1643-1727) ျဖစ္သည္။ စေကာ့ ဒႆနပညာရွင္ David Hume(1711-1776) and Immanuel kant ကဲ့သို႔ေသာ ဒႆနပညာရွင္မ်ား၏ အေတြးအေခၚမ်ားသည္ ယေန႔တုိင္ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းတြင္ လႊမ္းမိုးေနဆဲျဖစ္သည္။

ထိုဒႆန ပညာရွင္မ်ား၏ အေတြးအေခၚမ်ားသည္ လူလတ္တန္းစာ ေတာ္လွန္ေရးမ်ားျဖစ္သည္႔ အေမရိကန္ေတာ္လွန္ေရး (၁၇၇၆) ႏွင့္ ျပင္သစ္ ေတာ္လွန္ေရး(၁၇၈၉ )တို႔ ၏ အဓိက အေျခခံမ်ားျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ေနာ္ေ၀ ႏိုင္ငံ၏ အေျခခံ ဥပေဒသည္ ထို ေတာ္လွန္ေရးႏွစ္ခုမွ အေတြးအေခၚမ်ားကို အေျခခံ ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည္။ ထိုလူတန္းစားမ်ားသည္ သူတို႔၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အက်ိဳး ႏွင့္ ေျမပိုင္ဆိုင္မႈ တို႔၏ ကာကြယ္မႈ ကို လိုခ်င္ခဲ့မႈသည္ လည္း တစိတ္တပိုင္း အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ ထိုအရာမ်ားသည္ ၁၈၀၀ ၀န္းက်င္မွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ႏွင့္ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး စနစ္ တိုးတက္ေရး သည္ တဖက္၊ အျခားတဖက္တြင္ ဒီမိုကေရစီ ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးတို႔ ၾကား ဆက္စပ္ေနေသာ ပညတ္တရားကို ႀကဳိတင္ခန္႔မွန္းအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ စနစ္ကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၇၀၀ ခုႏွစ္မွ ဒႆန ေတြးေခၚပညာရွင္မ်ားကို ျပန္ထပ္ၾကည္႔လ ွ်င္ Adam Smith(1723-1790) သည္ အေရးႀကီးဆံုး ထဲက တေယာက္ျဖစ္သည္။ သူသည္ ကိုယ္က်င့္တရား ဒႆန ပညာရွင္ တေယာက္ျဖစ္ၿပီး စီးပြားေရး ဘာသာရပ္၏ ဖခင္ ဟုပင္ ေခၚဆိုရေလာက္ေအာင္ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။

သူ၏ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ သီအိုရီသည္ စီးပြားေရးအရ ၾကြယ္၀မႈ ႏွင့္ တိုးတက္မႈႏႈန္းကို တုိ႔၏ မွားယြင္းစြာ နာလည္းျခင္းဟု သူ ဆိုလိုခဲ့ေသာ ကုန္သည္မ်ား (Mercantilism) အေပၚ အေျခခံခဲ့သည္။ ပထမဦးစြာျဖင့္  Plan Economy သည္ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈႏႈန္းကို တြန္႔ယုတ္ေစသည္ဟု သူသည္ ထင္ခဲ့သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အစိုးရ၏ စီးပြားေရး လက္၀ါးႀကီး အုပ္ခ်ဳပ္မႈ အစား မျမင္ရေသာ လက္ျဖင့္ စီမံေသာ စီးပြားေရးျဖင့္(The invisible hand) အစားထိုးရန္ အလိုရွိခဲ့သည္။ သူ၏ အဆိုသည္ ျဖင့္သည္႔ (The invisible hand governs economy) သည္ ကမၻာ႔အေက်ာ္ၾကားဆံုး သာဓက တစ္ခုျဖစ္ခဲ့သည္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း လုပ္လိုသူမ်ား၏ လြတ္လပ္စြာ စတင္တည္ေထာင္ျခင္းကို သူသည္ လိုလားခဲ့သည္။ အစိုးရ၏ အခြင့္ထူး အေပၚ မွီခိုျခင္း ကို မလုိလားေပ။ ေစ်းကြက္သည္ ကိုယ္တိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ကြပ္ကဲျခင္းျဖင့္ အားလံုးအတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္ဟု သူက ဆိုသည္။ ဥပမာ အားျဖင့္ ျမင္းရထားကို ေရာင္းလိုသူသည္ သူကိုယ္တိုင္ ျမင္းရထားကို လုပ္ယူခြင့္ ရွိရမည္။ အကယ္၍ ၀ယ္မည္႔သူ မရွိလ ွ်င္ သူရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ ေငြသာလ ွ်င္ သူ ဆံုးရံႈးမည္။ အကယ္၍ သူေရာင္းရလ ွ်င္ သူေကာ ၀ယ္သူပါ ေက်နပ္ၾကမည္။ ျမင္းရထား လုပ္ငန္းမွ ၀င္ေငြ ေကာင္းမြန္ေသာ လုပ္ငန္းျဖစ္လာပါက တျခားသူမ်ားပါ မနာလို စိတ္၀င္စားမႈ ျဖစ္လာမည္႔ အျပင္ ျမင္းရထားလုပ္ငန္းမ်ားကို စတင္လုပ္ကိုင္လာမည္။ဤသို႔ျဖင့္ ၎တို႔၏ ေစ်းကြက္ ေ၀စုကို ရရွိလာမည္။ ဤ ေစ်းကြက္ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈသည္ ေစ်းသက္သာေသာ ပို၍အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ေသာ ျမင္းရထားထုတ္လုပ္ျခင္းကို ဦးတည္ေစသည္။ အစိုးရ၏ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း မရွိဘဲ ထို မျမင္ရေသာ လက္၏ စီမံကြပ္ကဲျခင္းျဖင့္ ေစ်းကြက္တြင္ ေစ်းသက္သာေသာ ေကာင္းမြန္ေသာ ျမင္းရထားမ်ားကို ရရွိႏုိင္သည္။ ထို ၿမင္းရထား ထုတ္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ေရာင္းခ်ျခင္း ေနာက္ကြယ္တြင္ ကိုယ္ပိုင္ အက်ိဳးစီးပြား ဟူသည္႔ အင္းအားတခုရွိေနသည္။ ထိုအရာသည္ ေငြရရွိရန္ ေကာင္းမြန္ေသာ ကုန္သြယ္ေရး တခုကို ျဖစ္ေစရန္ အလိုရွိေစသည္။

Adam Smith ၏ သီအိုရီအား အေျခခံၿပီး ႏိုင္ငံမ်ား၏ တိုးတက္မႈ ႏွင့္ သာယာ၀ေပ်ာ္ မႈသည္ ေရႊအေရအတြက္ မည္မ ွ် ရွိသည္အေပၚတြင္ မမူတည္ဘဲ ၊ ဘယ္ေလာက္ ထုတ္လုပ္ႏုိင္မႈ အေပၚတြင္ မႈတည္သည္ကို နားလည္ လာၾကသည္။ သူ၏ ထိုသီအုိရီသည္ ကုန္ပစၥည္းမ်ား ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈ အားလံုး၏ ထုတ္လုပ္မႈ ရလဒ္ျဖစ္သည္႔  စုစုေပါင္း ျပည္တြင္း ထုတ္ကုန္(GDP) သည္ ယေန႔ေခတ္ စီးပြားေရးႀကြယ္၀မႈ၏ ပန္တိုင္ျဖစ္သည္တို႔၏ အေျခခံျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္  ကုန္သြယ္ေရးသည္ ထုတ္ကုန္ ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈ တို႔၏ တိုးတက္မႈ ကို ျဖစ္ေစရမည္ဟု သူသည္ ဆိုလိုသည္။ စီးပြားကူးသန္းေရး၏ အားသာခ်က္သည္ ႏိုင္ငံ (၀ါ) စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္ သူတို႔၏ သူတို႔၏ ကၽြမ္းက်င္မႈဆိုင္ရာ ကုန္ထုတ္လုပ္မ်ားတြင္ အာရံုစူးစိုက္ႏိုင္ျခင္း တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ သူတို႔သည္ သူတို႔၏ ႏိႈင္းယွဥ္ အားသာခ်က္ကို အထူးပင္ အသံုးခ်ႏိုင္သည္။ ကိုယ္ပိုင္ အားသာခ်က္ကို အသံုးျခမႈ ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈ တို႔ကို အထူးဂရုစိုက္ ႏိုင္လ ွ်င္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ တိုးတက္ႏႈန္းသည္ သိသိသာသာ တိုးတက္လာမည္။ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ကၽြမ္းက်င္မႈသည္ ေစ်းကြက္ တခုအတြက္ အမ်ားဆံုး ထုတ္လုပ္ႏိုင္မႈ အေပၚတြင္ မူတည္သည္ဟု Smith က ဆိုခဲ့ျပန္သည္။ Smith ၏ေနာက္ထပ္ ေက်ာ္ၾကားေသာ ကိုးကားမႈတစ္ခု သည္ “That the division of labour is limited by the extendt of the marked” ျဖစ္သည္။ လုပ္ငန္းတာ၀န္ ခြဲေ၀ျခင္း၏ အဆင့္ဆင့္သည္ ေစ်းကြက္ အာျဖင့္ ကန္႔သတ္ထားျခင္း ခံရသည္။ ေစ်းကြက္ ျဖန္ကားေရးသည္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း တည္ေထာင္ျခင္း (၀ါ) ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ကၽြမ္းက်င္မႈတို႔ႏွင့္လည္း အျပန္အလွန္ မွီခိုေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္  စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္ ကၽြမ္းက်င္ ထုတ္လုပ္မႈတို႔၏ တစ္ဦးစုေပါင္းယူနစ္ ဟု သတ္မွတ္ႏိုင္သည္။ စုေပါင္းယူနစ္ ဆိုသည္မွာ လူအမ်ား ပူေပါင္း ေဆာင္ရြက္လုပ္ကိုင္ျခင္းကို ဆိုလုိသည္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အမ်ားစုတြင္ လူအမ်ား ပူေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းနွင့္ ကၽႊမ္းက်င္းျခင္း ဆုိင္ရာမ်ားရွိသည္ကို ေတြ႕ရမည္။

ကုန္ထုတ္လုပ္ေရး စီးပြားလုပ္ငန္းမ်ားသည္ အထူးထုတ္ကုန္ တစ္ခုကို ထုတ္လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ထိုကၽြမ္းက်င္မႈ ဆိုင္ရာ ထုတ္လုပ္ေရးကို ကိုယ္စားျပဳ သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းတစ္ခုသည္ ရွပ္အက်ီမ်ားကို ထုတ္လုပ္ျခင္းျဖင့္ ရွပ္အက်ီ အထူးထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းကို ကိုယ္စားျပဳသည္။ ဒါ့အျပင္ ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းအတြင္းရွိ ထုတ္လုပ္ေရး ကၽြမ္းက်င္မႈဆိုင္ရာမ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။ ဤေနရာတြင္ Smith သည္ ႀကီးမားေသာ တိုးတက္မႈႏႈန္း အလားအလာ ရွိႏိုင္သည္ဟု ဆိုခဲ့သည္။ သူသည္ ထိုေနရာတြင္ ပင္အပ္စက္ရံုလုပ္ငန္းမ်ားကို ဥပမာေပး၍ သရုပ္ ေဖာ္ျပသြားသည္။ ဆိုၾကပါစို႔ လူတေယာက္သည္ တေန႔ကို ပင္အပ္ အေခ်ာင္း၂၀ ထုတ္လုပ္ႏိုင္လ ွ်င္ လူ ၁၀ ေယာက္သည္ တေန႔ကို အခု ၂၀၀ ၿပီးေအာင္ လုပ္ႏိုင္မည္။ ဒါေပမယ့္ Smith သည္ ထို လူ ၁၀ ေယာက္က အထူး ထုတ္ကုန္အစိတ္အပိုင္း တာ၀န္ကို လူတေယာက္စီတာ၀န္ယူခဲ့မည္ဆိုပါက ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ သိသိသာသာ တိုးတက္လာမည္ ဟု ဆိုခဲ့သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ တေန႔ကို ပင္အပ္ အေခ်ာင္း ၄၈၀၀ ေထာင္နီးပါး ထုတ္လုပ္လာႏိုင္မည္ဟု သူသည္ ဆိုခဲ့သည္။ Smith ၏ အေျခခံ ၃ခ်က္အားျဖင့္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ထိေရာက္မႈသည္ သိသိသာတိုးတက္လာသည္။ ပထမ အခ်က္မွာ ၀န္ထမ္းမ်ားသည္ အထူးလုပ္ငန္းတာ၀န္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ ပို၍ ကၽြမ္းက်င္လာၾကသည္။ ဒုတိယအခ်က္မွာ လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ား ကို ေရႊ႕ေျပာင္းျခင္း မျပဳဘဲ ထုတ္လုပ္မႈ အခ်ိန္မ်ားကို ေခၽြတာႏိုင္သည္။ ေနာက္ဆံုးအားၿဖင့္း လုပ္ငန္းတာ၀န္ အသီးသီးတြင္ ကိရိယာမ်ား ႏွင့္ အထူးတန္ဆာပလာ မ်ားတပ္ဆင္ျခင္းအားျဖင့္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈပိုင္းတြင္ ပို၍လြယ္ကူေစသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ Adam Smith အလြန္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀ အတြင္း  သူ၏အေျခခံမ်ားႏွင့္ အျခားေသာ ယႏၱယားမ်ားကို အေျခခံကာ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ စီးပြားေရး အပိုင္းတြင္ လံုး၀ ဥႆံု သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။ ထိုမွတဆင့္ စက္မႈေတာ္လွန္ေရးသံုးခု အတြင္း ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္ သိသိသာသာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာခဲ့သည္။

ပထမ စက္မႈေတာ္လွန္ေရးသည္ ၁၇ ရာစု အလယ္ပိုင္းခန္႔မွ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံတြင္ စတင္ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ စက္ပစၥည္းမ်ား တီထြင္ တပ္ဆင္ႏိုင္ျခင္း၊ တခ်ိန္ထဲမွာပင္ ေရေႏြးေငြ႕သံုး အင္ဂ်င္ ႏွင့္ ရထားလမ္းမ်ား တီထြင္ အသံုးၿပဳႏိုင္ျခင္း မွ အစၿပဳခဲ့သည္။ ပထမ စက္မႈေတာ္လွန္ေရး၏ သိသာထင္ရွားေသာ အခ်က္မွာ စက္ရံုလုပ္ငန္းမ်ား စတင္ တည္ေထာင္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔စက္ရံုမ်ားမွ ဟိုးအရင္ေခတ္ကာလ မ်ားမွ မႀကံဳဖူးေသာ လူသားစြမ္းရည္၏ ထိေရာက္မႈမ်ားကို ေတြ႕ ျမင္လာၾကရသည္။ ၁၈ ရာစု အကုန္ပိုင္းတြင္ အရင္းအႏွီးႏွင့္ အသိပညာပိုင္းမ်ား လိုအပ္ေသာ ပို၍ႀကီးမားေသာ ထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းမ်ားအျဖစ္ အသစ္ အမ်ိဳးအစား စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို ေတြ႕ ျမင္လာရသည္။ ထိုအရာကို ဒုတိယ စက္မႈေတာ္လွန္းေရး ဟုေခၚတြင္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ႏွင့္ ဂ်ာမနီ တို႔သည္ ထိုဒုတိယစက္မႈေတာ္လွန္ေရး ကို ဦးေဆာင္ခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံမ်ား ျဖစ္သည္။  စုေပါင္းကုန္ထုတ္လုပ္ျခင္း အားျဖင့္ အစုလိုက္ အၿပဳံအလိုက္ ကုန္စည္ထုတ္လုပ္မႈမ်ား သည္ အဓိက အဂၤါရပ္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ မ်ားစြာေသာ လူဦးေရသည္ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရး လုပ္ကိုင္ျခင္းမွ ျမိဳ႕မ်ားရွိ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားသို႔ သိသိသာသာ ေရႊ႕ေျပာင္းလုပ္ကိုင္ေသာ အေနာက္ဖက္ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ေခတ္မွီ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုအျဖစ္သို႔ ေရာက္ရွိေစသည္႔ အဓိက အေျခခံ ျဖစ္စဥ္ ျဖစ္သည္။

လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အသိုင္းအ၀ိုင္းကို အေျခခံက်က် ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္ေသာ ထိုျဖစ္စဥ္မ်ားေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရး ဟုေခၚတြင္ေစခဲ့သည္။ တခ်ိန္ထဲမွာပင္ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာ ဆန္႔ယူခဲ့ရေသာ ျဖစ္စဥ္မ်ားလည္းျဖစ္သည္။ ထို ဒုတိယ စက္မႈေတာ္လွန္ေရးသည္ ၁၈၈၀ ၀န္းက်င္ခန္႔မွ စတင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုေတာ္လွန္းေရး၏ အဆံုးသတ္ အခ်ိန္ကို သတ္မွတ္ရန္ ပို၍ ခက္ခဲခဲ့သည္။ တဖက္မွာ သဘာ၀ အေျခခံသေဘာအရ ပထမ ကမၻာစစ္ ၁၉၁၄ ခုႏွစ္တြင္ အဆံုးသတ္သည္ဟု သတ္မွတ္ႏိုင္သလို တဖက္တြင္ အေရးပါေသာ ရပ္တည္ခ်က္ အရ အေမရိကန္ရွိ စေတာ့ရွယ္ယာေစ်းကြက္မ်ား တဟုန္ထိုးက်ဆင္းခဲ့သည္႔ ၁၉ ၂၉  ဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ဒုတိယ စက္မႈေတာ္လွန္ေရး ေခတ္သည္ တတိယ စက္မႈေတာ္လွန္းေရး စတင္ခဲ့သည္႔ ၁၉၈၀ အထိ ရွည္လ်ားခဲ့သည္။

Digitization, Liberalization and Globalization တို႔သည္ တတိယ စက္မႈေတာ္လွန္းေရး ဟုေခၚတြင္ေသာ ျဖစ္စဥ္၏ ေနာက္တြင္ အဓိက သိသိသာသာ ရပ္တည္ခဲ့သည္။ Digitization ဆိုသည္မွာ သတင္းအခ်က္အလက္ ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရးကို ဆိုလိုသည္။ အေျခခံအားျဖင့္ ထိုအရာသည္ အလုိေလ်ာက္ ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ မရွိမျဖစ္ အေျခခံျဖစ္သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ မတူညီေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ ႏွင့္ နည္းပညာ အစိတ္အပိုင္းမ်ားသည္ ထုတ္ကန္ုပစၥည္းမ်ား၏ အေရးႀကီးေသာ အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္လာခဲ့သည္။ မိုဘိုင္းတယ္လီဖုန္းမ်ား ႏွင့္ အင္တာနက္မ်ား သိသာထင္ရွားလာသည္႔ ၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္းမွ စ၍ အသစ္ သစ္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး တို႔ကို သံုးစြဲျခင္းျဖင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္ တေျဖးေျဖး ဆက္လက္ ေျပာင္းလဲ လာၾကသည္။ မတူညီေသာ ပံုစံမ်ားျဖင့္ ေစ်းကြက္စနစ္ကို သိသိသာသာ တိုးတက္ အသံုးျပဳလာျခင္းေၾကာင့္ Libelralization သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးကို ရည္ညႊန္းျခင္းျဖစ္သည္။ ဗဟိုအဂၤါရပ္အျဖစ္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းမ်ားသည္ ပို၍ အေရႀကီးလာၾကၿပီး ရွယ္ယာရွင္ အရင္းရွင္စနစ္ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ Globalization သည္ ႏိုင္ငံတကာ ကုန္သြယ္ေရးစနစ္ တိုးတက္လာျခင္းကို ဆိုလိုသည္။ အထူးသျဖင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္ တျခားေသာ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းခြဲမ်ား ကို တည္ေထာင္လာၾကသည္။ ဗဟိုအဂၤါရပ္ အျဖစ္ အာရွႏိုင္ငံမ်ားသည္ စီးပြားေရး အင္အား ႀကီးလာၾကသည္။ ပထမ ဦးစြာျဖင့္ ဂ်ပန္ သည္ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္မ်ားကို အေမရိကန္၏ စီးပြားေရးကို စိန္ေခၚလာႏိုင္ခဲ့သည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ တရုတ္ သည္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ အဓိက စိန္ေခၚၿပိဳင္ဖက္ ျဖစ္လာသည္။ Digitization, Liberalization and Globalization တို႔၏ ဆက္ႏြယ္မႈျဖစ္စဥ္  အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ တည္ရွိေနႏိုင္ၿပီး တတိယစက္မႈေတာ္လွန္ေရး၏ အဆံုးသတ္ကို ခန္႔မွန္းရန္မွာ မလြယ္ကူေသာ အရာပင္ျဖစ္သည္။