သမိုင္းရႈေထာင့္

သမိုင္းရႈေထာင့္သည္ စေကာ့ရွယ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား၊ ေခါင္းေဆာင္မႈ၊ ပိုင္ဆိုင္မႈ၊ ႏုိင္ငံတကာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ ဆန္းသစ္တီထြင္မႈ လုပ္ငန္း ႏွင့္ ႏိုင္ငံႏွင့္ စီးပြားေရး ဆက္စပ္မႈ အသီးသီးတို႔၏ နက္နက္နဲနဲ နားလည္မႈကိုေပးႏိုင္သည္။ တခ်ိန္ထဲမွာပင္ က်င့္၀တ္၊ ကိုယ္က်င့္တရား ႏွင့္ တာ၀န္ တို႔သည္ အဓိက စိန္ေခၚမႈမ်ားျဖစ္လာသည္။ ေလာဘ ႏွင့္ တစ္ကိုယ္ေကာင္းဆန္မႈကို မည္သို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ရမည္၊ က်င့္၀တ္ဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား ကို မည္သို႔ေျဖရွင္းရမည္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ လူအမ်ိဳးမ်ိဳးတြင္ အမွန္ ႏွင့္ အမွားအတြက္ မတူညီေသာ အေတြးအေခၚမ်ား ရွိၾကသည္၊  ကိုယ္က်င့္တရား နယ္နိမိတ္ အဘယ္ေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲလာသည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္၊ အစရွိသည္႔ ေမးခြန္းေပါင္းမ်ားစြာ ကိုေတြ႔ ရွိႏုိင္သည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈတို႔၏ သမိုင္းကို ျပန္ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ စီပြားေရးလုပ္ငန္းတို႔၏ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတာ၀န္၊ ေခါင္းေဆာင္မႈ၊ ပိုင္ဆိုင္သူတို႔၏တာ၀န္၊ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ား၏ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား၊ ဆန္းသစ္တီထြင္မႈမ်ား ႏွင့္ တိုင္းျပည္အေျခအေန မ်ား၏သမိုင္း ကိုလည္း ေတြ႔ျမင္ၾကရမည္။ ထိုသို႔ ေလ့လာျခင္း  အားျဖင့္ စီးပြားေရးလုပ္မ်ား အဘယ္ၾကာင့္ယေန႔ေခတ္ အေျခအေနအတုိင္း ရပ္တည္ေနျခင္း ႏွင့္ အခန္းက႑ေတြ ေအာင္ျမင္စြာ လုပ္ကိုင္ႏိုင္စြမ္းရွိေနျခင္း တို႔ကို ေကာင္းစြာ နားလည္ႏိုင္မွာျဖစ္သည္။ ဥပမာ  အားျဖင့္ မတူညီေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ပံုစံ၊ ေခါင္းေဆာင္မႈဆိုင္ရာဓေလ့မ်ား ႏွင့္ ႏိုင္ငံေပါင္းစံုမွ မတူ  ညီေ သာ ပိုင္ဆိုင္သူမ်ာ၏ လႊမ္းမိုးမႈမ်ား ကို  စီးပြားေရးသမိုင္းမ်ား၏ ေဖာ္ျပမႈမ်ားမွ ရရွိမွာျဖစ္သည္။အေမရိကန္မွာ အဘယ္ေၾကာင့္စီးပြားေရးက႑ မတူညီမႈမ်ား၊ အဘယ္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာကုမၸဏီမ်ား ၿဗိတိန္နိုင္ငံမွ ေပၚေပါက္ခဲ့သည္ အစရွိသည္မ်ားကိုလည္း သမိုင္းကို ေလ့လာျခင္းအားျဖင့္ သိရွိႏိုင္သည္။ထို႔ေၾကာင့္ သမိုင္း အသိပညာသည္ အလြန္ကို အသံုး၀င္သည္။ သမိုင္း အသိပညာႏွင့္ နားလည္ျခင္းတို႔အေရးႀကီးသလို အထက္ေဖာ္ျပပါ အေျခအေနမ်ားကို ေရာင္ျပန္သံုးသပ္ျခင္းသည္လည္း အင္မတန္အေရးႀကီးသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းသည္ သမိုင္း၏ထုတ္ကုန္ တစ္ခုျဖစ္သည္။မတူညီေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အဖြဲ႔အစည္းေတြရွိၾကသည္။ ထိုအမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံသားမ်ား ႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို လႊမ္းမိုးႏိုင္ေသာ လူမႈေရး အေလ့အက်င့္ ႏွင့္ ကြဲျပားျခားနားေသာ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ား၏ အဓိပၸါယ္မ်ားရွိသည္။ ထိုအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ အဓိကအားျဖင့္ သမိုင္း၏ထုုတ္ကုန္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ သမိုင္းသည္ လူပုဂိၢဳလ္ႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတို႔၏ ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာကို ပံုေဖာျ္ပသည္။ အဲဒီအေၾကာင္းအရာ မ်ားသည္ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ က်င့္၀တ္ႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရား မ်ားကို ဆံုးျဖတ္ေပးသည္။ သမိုင္းသည္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း တခုႏွင့္ တခု၊ ထိုလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းတြင္ ေနထုိင္ေသာ သူမ်ား ၏ က်င့္၀တ္ႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရား ျခားနားမႈအေျဖကို ေဖာ္ျပသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႕သည္ အလြန္ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ ကၽြန္စနစ္ စီးပြားေရးကို ႏွစ္ေပါင္း၂၀၀ ေက်ာ္နီးပါး ေထာက္ေျပေနခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယေန႔ေခတ္ စားသံုးေနတဲ့ အစားအစာေတြဟာ ေခတ္သစ္ ကၽြန္စနစ္ကို အေၿခခံၿပီး ထုတ္လုပ္ေနၾကသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းတရာခန္႔မွစ၍ သမိုင္းသည္ အလြန္အေရးႀကီး သည္ကို သိသာထင္ရွားလာခဲ့သည္။ သိပၸံပညာ ႏွင့္ စက္မႈပညာ မ်ားထြန္းကားလာၿပီးေနာက္ လူသား မ်ားသည္ အတိတ္ႏွင့္ ခ်ည္ေႏွာင္ထားသည္ကိုေမ့ေလ်ာ့လာၾကသည္။ ထိုသို႔အတိတ္၏ အခန္းက႑ ေမွးမွိန္လားေသာ္လည္း သမိုင္း၏ အခန္းက႑သည္ အေရးပါေနဆဲျဖစ္သည္။

ပထမဦးစြာ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းမ်ားတြင္ သမိုင္းကို အသံုးျပဳၾကသလို အလြြဲသံုးစားမႈမ်ားလည္း ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သမိုင္း၏ အေရးပါမႈသည္ အလြန္အေရးႀကီးသည္။ တခါတရံ အလြန္းအမင္း ေလးနက္သည္။  သမိုင္းကို မတူညီးစြာ သေဘာေပါက္နားလည္မႈသည္ စစ္မက္ ျဖစ္ေစႏိုင္ေလာက္သည္အထိ ဦးေဆာင္ႏိုင္သည္ကို သာဓက မ်ားစြားျဖင့္ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္။ ပထမဆံု ဥပမာ အေနျဖင့္ တရုတ္၏ မိမိဘာသာ နားလည္မွတ္ယူထားေသာ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွ ၎တို႔၏ စူပါ ပါ၀ါ သမိုင္းသည္ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ျပင္ေပၚတြင္ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ေရျပင္ပိုင္ဆိုင္မႈ အၿငင္းအခုန္ကို ျဖစ္ေစသည္။

မည္သည္႔ ႏိုင္ငံေရး စနစ္ သို႔မဟုတ္ မည္သည္႕ စီးပြားေရးစနစ္ သည္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္ အစရွိသည္႔  ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးမႈမ်ားတြင္ သမိုင္းကို မၾကာခဏ အသံုးၿပဳၾကသည္။ တခ်ိဳ႕သည္ အေမရိကန္သည္ လြတ္လပ္ေသာ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး ႏွင့္ သူ၏ ပမာဏပုဂၢလိက ေၿခလွမ္းမ်ားေၾကာင့္ ကမၻာေပၚတြင္ ၾသဇာအႀကီးမားဆံုး ႏိုင္ငံျဖစ္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။ တခ်ိဳ႕က သမိုင္းက ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုေျပာသည္ အေမရိကန္သည္  ၎တို႔၏ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရး အာဏာကို အေျခခံေသာ သုေတသနအမ်ားစုတြင္ ဘ႑ာေရးထားရွိမႈတို႔ေၾကာင့္ ကမၻာေပၚတြင္ ၾသဇာအာဏာအႀကီးမားဆံုးျဖစ္သည္ ဟုလည္း ဆိုႀကသည္။ တခ်ိဳ႕ ကဆိုၾကျပန္သည္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားသည္ လြန္လပ္ေသာ ႏိုင္ငံတကာ ကုန္သြယ္မႈမ်ားေၾကာင့္ စီးပြားေရးႀကြယ္၀ မႈမ်ားကို ခံစားရသည္။  အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ားသည္ သြင္းကုန္အခြန္အတားအဆီးျဖင့္ သူတို႔၏ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို ကာကြယ္ျခင္းျဖင့္ ခ်မ္းသာလာၾကည္သည္  တခ်ိဳ႕ ဆိုျပန္သည္။ ထိုသို႔ျဖင့္ မ်ားသြားေသာ သမိုင္းၿငင္းခုန္မႈ   ေမးခြန္းေပါင္းမ်ားစြာရွိေနဆဲျဖစ္သည္။

သမိုင္းဆိုင္ရာ အသိပညာ ႏွင့္ နားလည္မႈသည္ ခိုင္ခံ့မႈ ႏွင့္ လြတ္ေျမာက္မႈ မ်ားကို ထင္ျမင္ဟပ္ေစသည္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အမ်ားစုတြင္ ဤကဲ့သို႔ေသာ ထင္ျမင္ဟပ္မႈ ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ လႈပ္ရွားမႈတခု အျမဲရွိေနအပ္သည္။ ဥပမာ အားၿဖင့္ ေနာ္ေ၀သည္ ၎တို႔၏ အေျခခံဥပေဒ ျဖစ္ေပၚမႈ ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ရာျပည္႔ပြဲေတာ္ကို ၂၀၁၄ တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ ထိုပြဲေတာ္ႏွင့္ စပ္ဆက္၍ ၁၈၁၄ ၀န္းက်င္က အျဖစ္အပ်က္မ်ား ႏွင့္ သက္ေရာက္မႈမ်ား၏ အသိပညာ ႏွင့္ နားလည္မႈတို႔ကို တိုးျမွင့္ရန္ နွင့္ ပိုမိုေလးနက္ေစရန္ မ်ားစြာေသာ ရန္ပံုေငြကို အသံုးျပဳခဲ့သည္။ဤသို႔ေသာ ပြဲေတာ္၏ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္သည္ ဒီမိုကေရစီ ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံ ၏ အစဥ္အလာကို ပိုမိုခိုင္ခံ့ေစရန္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ေနာ္ေ၀လူမ်ိဳးတို႔သည္ အဖိုးထိုက္တန္ေသာ၊ အက်ိဳးရွိေသာ သမိုင္း၀င္ တန္ဖိုးမ်ားကို ခိုင္ခံ့စာ ထင္ျမင္ဟပ္ေစသည္။

သမိုင္းသည္ ခက္ခဲမႈမ်ား ကိုလည္း ထင္ဟပ္ေစသည္။ ဥပမားအားျဖင့္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ သည္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ အတြက္ ခက္ခဲေသာ သြင္ျပင္လကၡဏာျဖစ္ေစသည္။  Aldof Hitler ႏွင့္ သူ၏ နာဇီစစ္ အစိုးရသည္ လူထု၏ ႀကီးမားစြာေသာ ေထာက္ပံ့မႈကို ရရွိခဲ့ၿပီး Aldof Hitler သည္ ဒီမိုကေရစီ လမ္းစဥ္ျဖင့္ပင္ ၁၉၃၃ တြင္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ၏ အႀကီးအကဲ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဤအရာသည္ ခက္ခဲေသာ သမိုင္းတခုအေနျဖင့္ နားလည္ႏိုင္ရင္ မခက္ခဲေပ။ ထိုအရာသည္ အတိတ္ႏွင့္ ကိုင္တြယ္ရေသာ၊ ဘယ္သို႔ေသာ အရာက မွားခဲ့သည္ဆိုေသာ နားလည္မႈ ႏွင့္ အသိပညာ တို႔၏ေပါင္းစပ္ထားေသာ ေလးနက္ေသာ သမိုင္းဆိုင္ရာေလ့လာမႈမ်ားကို အေျခခံသည္႔ အရာတခုျဖစ္လာသည္။ ဒါ့အျပင္ Aldof Hitler ႏွင့္ သူ၏ နာဇီစစ္ အစိုးရ ကို ခုံခံတိုက္ခိုက္ခဲ့သည္႕ သူမ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပၾကသည္။ ႏွစ္တိုင္း Aldof Hitler ကို လုပ္ႀကံသည္႔ ဇူလိုင္ ၂၀၊ ၁၉၄၄ ကို မွတ္သားထားႀကသည္။ ဂ်ာမန္ လူမိ်ဳးမ်ားသည္ ထိုသမိုင္းဆိုးကို အေလးအနက္ထားရန္ အစား အနာဂါတ္ စိန္ေခၚမႈမ်ားအတြက္ စိတ္၀င္စားမႈကို အေစခံႏိုင္ေသာ၊ ပို၍တန္ဖိုးရွိေသာ၊ ေရွ႕ဆက္ မီးေမာင္းထိုးျပႏိုင္ေသာ၊ တၿခား အစဥ္အလာကို ေရွ႕ဆက္သယ္ေဆာင္ရန္ ႀကိဳးစားႀကသည္။ ထိုသိုၿဖင္႔ အသစ္ေသာ သမိုင္းရႈေထာင့္သည္ စီးပြားေရးကိုလည္း ထင္ျမင္ဟပ္ေစသည္။ ႏိုင္ငံေရး အာဏာပိုင္မ်ားသည္ အေရးႀကီးေသာ အဓိပၸါယ္ရွိသည္႔ တိက်ခိုင္မာေသာ သမိုင္းဆိုင္ရာ ျဖစ္ရပ္မ်ား၏ အစပ္မ်ားႏွင့္ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္း၏ အျမင္ကို လႊမ္းမိုးရန္ ႀကိဳးစာလာၾကသည္။ ဒါ့အျပင္ စာသင္ေက်ာင္း ႏွင့္ ပညာေရးသည္ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ သမိုင္းဆိုင္ရာ သက္ေသမ်ားကို လႊမ္းမိုးရန္ အလြန္အေရးႀကီးေသာ က႑မွ ပါ၀င္သည္။

Source: Sverre A. Christensen ( Article Collection, 2016)