ဖြဲ႔စည္းပံုေဖာ္ျခင္း ႏွင့္ အသိပညာဆုိင္ရာ ေစတနာ

ေန႔စဥ္းသံုးစကားထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ဖြဲ႔စည္းပံုေဖာ္ျခင္း ကို အျပဳအမူေတြနဲ႔ စပ္ဆက္ႀကသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ဇြန္း ႏွင့္ ခရင္းကို ထမင္းစားတဲ့ အခါ ဘယ္လို သံုးရမည္ ဆိုသည္ကို သိသည္။ သူစိမ္းတေယာက္ ကို ေတြ႕လ ွ်င္ ဘယ္လို ႏႈတ္ဆက္ရမည္ ဆိုတာကိုလဲသိၾက သည္။ ထိုသို႔အဓိပၸါယ္ကို တို႔ခ်ဲ႕စဥ္းစား ျခင္းၿဖင့္ လူေတြသည္ အျပဳအမူ ႏွင့္ ပံုေဖာ္ျခင္းကို ျပဳမူသည္၊ လူေတြသည္ အတတ္ပညာ၊ ယဥ္ေက်းမႈ ႏွင့္ သမိုင္း တို႔အတြက္ အသိပညာအခ်ိဳ႕ လိုအပ္သည္ဟု တခ်ိဳ႕က ထင္ၾကသည္။ ထိုအရာမ်ားသည္ အသိုင္းအ၀ိုင္းတစ္ခု၏ ေဒသခံမ်ားအတြက္ ဘံုျဖစ္ႏိုင္သည္႔  ပံုေဖာ္ျခင္း ဆိုေသာ ေယဘုယ် ပံုေဖာ္ေဆာင္ျခင္း အျမင္သေဘာထား ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည္။ ၎ပံုေဖာ္ျခင္း အျမင္သေဘာထားသည္ ႏိုင္ငံတခု၏ ယဥ္ေက်းမႈ ႏွင့္လည္း စပ္ဆက္သည္။ ၁၈ရာစုပိုင္းက ပညာေရးသည္ ႏိုင္ငံ၏ ပံုရိပ္ထဲမွ လူငယ္မ်ား ဖြဲ႔စည္းႏိုင္ရန္ ကူညီေပးခဲ့သည္။ ထိုအရာသည္ ျပႆနာအခ်ိဳ႕ ကို ေပၚေပါက္ေစခဲ့သည္။

 ပထမ ဦးစြာ အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒ ႏွင့္ အမ်ိဳးသားေရ လူမ်ိဳးႀကီး ၀ါဒ ကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ဒုတိယအေနႏွင့္ globalization အမည္တပ္ေသာ ယေန႔ေခတ္ အႀကီးမားဆံုးေသာ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္း ထဲက တခုႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ ပံုေဖာ္ျခင္းတခု လိုအပ္သည္ဟု တခ်ိဳ႕ ထင္ျမင္ၾကသည္။ အျခားတဖက္တြင္ တိက်ေသာ သမိုင္းဆိုင္ရာဇစ္ျမစ္ မရွိဘဲ ၾကားေန ပံုေဖာ္ေဆာင္ျငင္း ပံုစံတခုကို ထိေတြ႕ဆက္ခံျခင္းသည္ အဓိပၸါယ္မက်ေပ။ ထို႕ေၾကာင့္ ဖြဲ႕စည္းပံုေဖာျခင္းသည္ ကမၻာ့သမိုင္း ႏွင့္ အသိဥာဏ္ပညာ ထြန္းကားလာေသာေခတ္(၁၆၈၈ မွ ၁၇၈၉ )မွ အႀကံျပဳခ်က္မ်ား၏ သမိုင္းေၾကာင္း မ်ားကို အေျခခံသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ဒီိမိုကေရစီ၊ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာမ်ား၊ လြတ္လပ္မႈ၊ သည္းခံေနျခင္း၊ တကၠနည္း က်က် ေတြးျမင္ႏိုင္ေသာ စိတ္အင္အား  ယံုၾကည္မႈ၊ ေ၀ဖန္ျခင္း၏ အဓိပၸါယ္မ်ားကို ေတြးေတာ ဆင္ျခင္လာႀကသည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၂၀၀၊ ၃၀၀ ခန္႕က အေရးပါေသာ လူတခ်ိဳ႕သည္ ယေန႔ခတ္ အရင္းရွင္စနစ္ ကို ပံုေဖာ္သြား ၾကသည္။ ထိုအေရးပါေသာ သူမ်ားဆိုသည္မွာ Adam Smith, Karl Marx, Joseph Schumpeter and John Maynard Keynes(The Big Four) တို႔ျဖစ္သည္။ သူတို႔သည္ သမိုင္းဆိုင္ရာ တိုးတက္မႈ ကို နားလည္ရန္ မရွိမျဖစ္ ရွိသကဲ့သို႔ ယေန႔ေခတ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အတြက္ အေရးပါေနဆဲျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဘ႑ာေရး အက်ပ္အတည္း ႏွင့္ ဆက္စပ္၍ သူတို႔ ေလးဦးအား မီးေမာင္းထိုးျပခံ ခဲ့ရသည္။ သူတို႔ထဲက မည္သူသည္ ထိုအက်ပ္အတည္းမွ ဘာေတြျဖစ္ခဲ့သည္ကို အေကာင္းဆံုး ရွင္းျပႏိုင္ခဲ့သည္၊ ဒီထက္မက ဘယ္သူက အေကာင္းဆံုး အၾကံအဥာဏ္ ေပးႏိုင္ခဲ့သည္မ်ားကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။

ဒါ့အျပင္ ဂ်ာမန္ လူမႈေဗဒပညာရွင္ Max Weber(1864-1920) အေၾကာင္းကိုလည္း ေျပာၾကခဲ့ရသည္။ သူ၏ တမူထူးျခားေသာ Protestant အလုပ္က်င့္၀တ္ သည္ အရင္းရွင္စနစ္ အတြက္ အေျခခံျဖစ္ခဲ့သည္။ ဒါ့အျပင္ သူသည္ စီးပြားေရး ႏွင့္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ စီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ အရင္းရွင္စနစ္ ၏ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ကို နားလည္ရန္အတြက္လည္း အေရးႀကီးသည္။

Alfred D. Chandler(1918-2007) သည္ ဘာသာရပ္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ သူ၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ သမိုင္းဆိုင္ရာေလ့လာေရး မွ စည္းကမ္းမ်ား၊ အထူးသျဖင့္ ၁၉၀၀ ေခတ္မွ အႀကီးစား စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ တိုးတက္မႈမ်ားတြင္ လႊမ္းမိုးႏိုင္ခဲ့သည္။ ၁၉၈၀ခုႏွစ္မ်ားက liberal politic အတြက္ အဆံုးစံေဆာင္လုလင္ျဖစ္ေသာ Miltom Friedman(1938-2006) သည္ လက္ရွိအေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ လႊမး္မိုးေနဆဲ ႏိုင္ငံေရးသမား တေယာက္ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ သူ၏  ေျပာဆိုမႈျဖစ္ေသာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ အဓိက CSR(corporate social resposibility) သည္ ေငြရရွိေရးျဖစ္သည္ ဆိုသည္မွာ ေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။ ေနာ္ေ၀ သမိုင္းပညာရွင္ Francis Sejerstad ၏ ေနာ္ေ၀ ဒီမိုကေရစီ အရင္းရွင္စနစ္ သည္လည္း အေရးပါသည္။  ဒႆနပညာရွင္မ်ားျဖစ္ေသာ Aristoteles(BC 385-322) ႏွင့္ Immanuel Kand(1724-1804) တို႕၏ အေတြးအေခၚ ႏွင့္ အယူအဆ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားသည္ ယေန႔ေခတ္တြင္ အဘယ္သို႔ ျခံဳလႊမ္းေနသည္မ်ားကို ေလ့လာႏိုင္သည္။

တု႔ံျပန္ ေရာင္ျပန္ဟပ္မႈ ႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းပံုေဖာ္ျခင္း၏ တျခား အေရးႀကီးေသာ ေဆာင္ပုဒ္မွာ က်င့္၀တ္ ႏွင့္ ကိုယ္က်င္းတရား အသိျဖစ္သည္။ အသိရွိျခင္းအားျဖင့္ က်င့္၀တ္ႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရား စိန္ေခၚမႈမ်ားအတြက္ အျမဲျပင္ဆင္ထားႏိုင္သည္။ တျခား ပံုသ႑ာန္ တူ ေဆာင္ပုဒ္ တခုအေနျဖင့္ ပညာတတ္ ေစတနာ ျဖစ္သည္။ ပညာတတ္ျခင္း အားျဖင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စြမ္းရည္ကို ျမွင့္တင္ေပးႏုိင္သည္။ ေစတနာ အားျဖင့္ အသစ္ ႏွင့္ အေဟာင္း စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ႏုိင္ရန္ အဆင္သင့္ ျပင္ဆင္ထားျဖစ္ၾကသည္။ ပညာတတ္ ေစတနာ ႏွင့္ က်င့္၀တ္အသိ တို႔သည္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း မ်ားတြင္ အဓိက မပါမျဖစ္ အရာတစ္ခုပင္ျဖစ္သည္။

Source: Sverre A. Christensen ( Article Collection, 2016